Türkiye'nin deprem, Karadeniz Bölgesi'nin ise heyelan riskiyle karşı karşıya bulunduğuna dikkati çeken Adanur, yapı denetiminin güvenli yaşam alanları oluşturulmasındaki önemini vurguladı.
“Ülkemiz bir deprem bölgesi, Karadeniz ise heyelan kuşağı. Yapı denetimi, sağlıklı bir yapı stoğu oluşturmak için hayati bir kamu görevidir.” diyen Adanur, 3194 sayılı İmar Kanunu'na göre tüm yapıların denetime tabi olduğunu ve bu denetim sürecinin kanunen kamu görevi niteliği taşıdığını söyledi.Sektördeki uygulamada bu kamu görevinin 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ile özel sektöre devredildiğini belirten Adanur, şöyle devam etti:“Bu kanuni zorunluluğun arkasında çok net bir coğrafi gerçek yatıyor: Ülkemiz birinci derece deprem kuşağında, özellikle Karadeniz bölgemiz ise yüksek riskli bir heyelan şeridinde yer almaktadır. Geçmişte yaşanan doğal afetlerde tecrübe ettiğimiz can ve mal kayıplarının önüne geçebilmenin tek yolu güvenli yaşam alanları inşa etmektir.”Yapı denetim kuruluşlarının temel amacının yapıların zemin etüdünden başlayarak doğru projelendirilmesini sağlamak olduğunu ifade eden Adanur, şantiyede doğru malzeme kullanımının denetlenmesi ve inşaat tekniklerinin standartlara uygunluğunun kontrol edilmesinin de bu sürecin parçası olduğunu belirtti.Adanur, “Kısacası, geleceğe sağlıklı ve dirençli bir yapı stoğu bırakmayı hedefliyoruz.” dedi.“Bir Yapının Güvenliği İçin 8 Kişilik Uzman Kadro Görev Yapıyor”Trabzon'un 4. derece deprem bölgesi kapsamında değerlendirilmesi ve özellikle eski binaların denetimlerinin yeterliliğine ilişkin açıklamalarda bulunan Adanur, geçmişte uygulanan fenni mesuliyet (TUS) sistemi ile mevcut yapı denetim sistemi arasındaki farklılıklara değindi.Geçmiş dönemde denetimlerin mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi ve elektrik mühendisi olmak üzere dört ana branş üzerinden yürütüldüğünü hatırlatan Adanur, mevcut sistemin bu süreci kurumsal bir çatı altında topladığını ifade etti.Adanur, günümüzde bir yapının güvenliği için sekiz kişilik uzman kadronun görev yaptığını belirterek, proje ve uygulama denetçilerinin inşaat mühendisi, mimar, makine mühendisi ve elektrik mühendisinden oluştuğunu kaydetti.Saha kadrosunda ise uygulama denetçisi inşaat mühendisi ile inşaat, makine ve elektrik branşlarından kontrol mühendislerinin bulunduğunu aktaran Adanur, denetimin mali ve hukuki yükümlülüklerinin doğrudan yapı denetim şirketine ait olduğunu söyledi.Denetim sürecinin bakanlık onaylı yapı denetim laboratuvarları aracılığıyla şantiyeden alınan beton ve çelik numunelerinin test edilmesiyle veri odaklı yürütüldüğünü belirten Adanur, eski binaların mevcut yapı denetim havuzunun dışında kaldığını ifade etti.“Eski Binaların İncelenmesi İçin Başvuru Yapılmalı”Eski yapıların güvenliğinin belirlenmesine yönelik sürece de değinen Adanur, bu binaların denetlenebilmesi için kat maliklerinden en az birinin resmî başvuruda bulunmasının yasal zorunluluk olduğunu belirtti.Vatandaşları can güvenliği konusunda duyarlı olmaya çağıran Adanur, şu ifadeleri kullandı:“Oturduğu binadan şüphe duyan vatandaşlarımız, Trabzon'da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş Riskli Bina Lisansı olan firmalardan birine başvurarak binalarını süratle inceletmelidir.”“Bina Kimlik Sistemi Binaların Dijital Künyesi Olacak”Binalarda bodrum katlarının kullanımının değiştirilmesi, ilave kat çıkılması ve kolon kesilmesi gibi projeye aykırı müdahalelerin önlenmesine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Adanur, iskân sonrasında gerçekleştirilen kaçak müdahalelerin kontrolünde vatandaş ihbarları ve belediyelere yapılan başvuruların önem taşıdığını söyledi.“İskân sonrasındaki kaçak müdahaleleri kontrol altında tutmanın tek mekanizması vatandaş ihbarı ve belediye müracaatıdır. Pilot uygulaması ile başlayan 2022'de zorunlu hale gelen Bina Kimlik Sistemi de binaların dijital künyesi olacak.” ifadelerini kullanan Adanur, yapı denetim süreçlerinde kullanılan beton ve çelik test sonuçlarının Bakanlığın sisteminde dijital olarak kayıt altında bulunduğunu belirtti.Bina Kimlik Sistemi'nin teknik altyapısına hazır olduklarını aktaran Adanur, hükümetin açıkladığı program doğrultusunda her yıl 100 bin binada pilot uygulamaya geçildiğini, uygulamanın 2021'de yönetmelikle başladığını ve 2022'de kanunla zorunlu hale geldiğini ifade etti.Sistemin tamamen devreye girmesiyle binaların girişinde karekod (QR) bulunacağını belirten Adanur, bu kod aracılığıyla binanın projesinden malzeme kalitesine kadar teknik bilgilerine ulaşılabileceğini söyledi.Adanur, böylece konut kiralayacak veya satın alacak vatandaşların yapının gizli özelliklerini ve güvenliğine ilişkin bilgileri şeffaf biçimde görebileceğini kaydetti.“Pandemi Döneminde Yapı Denetim Firmalarının Gelirleri Ciddi Oranda Azaldı”Koronavirüs salgınının inşaat sektörü ve yapı denetim firmaları üzerindeki etkilerini de değerlendiren Adanur, pandemi döneminde ekonomik daralma ve sahadaki denetim personelinin yoğunluğu nedeniyle çalışma hayatının olumsuz etkilendiğini belirtti.İnşaat sektöründe yaşanan küçülmenin müteahhitleri doğrudan etkilediğini, şantiyelerdeki imalatların tamamen durduğunu veya önemli ölçüde yavaşladığını ifade eden Adanur, yapı denetim firmalarının personel ve ofis giderlerinin ise devam ettiğini söyledi.Bu durumun firmaların gelirlerini sıfırlanma noktasına getirdiğini belirten Adanur, devletin sağladığı kısa çalışma ödeneği gibi desteklerin istihdamın korunmasına katkı sunduğunu ifade etti.Adanur, devlet desteği sayesinde yapı denetim bürolarının uzman personellerini işten çıkarmak zorunda kalmadığını belirterek, ofislerde ve şantiyelerde mesafe, maske ve hijyen kurallarının titizlikle uygulandığını, denetimlerin güvenli biçimde sürdürüldüğünü kaydetti.“Yapı Denetim Firmaları da Düzenli Olarak Denetleniyor”Yapı denetim kuruluşlarının denetimine ilişkin bilgi veren Adanur, sektörde sıkı bir denetim mekanizmasının bulunduğunu söyledi.Yapı denetim firmalarının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından hem ofislerde hem de şantiyelerde denetlendiğini belirten Adanur, yasal prosedür gereği her firmanın yılda en az iki kez kapsamlı ofis denetimine, her ay ise en az iki aktif şantiye denetimine tabi tutulduğunu ifade etti.Ofis denetimlerinde Bakanlık müfettişlerinin sistem üzerinden rastgele bir iş seçtiğini aktaran Adanur, bu işe ait projelerin, beton döküm tutanaklarının, şantiye ilerleme seviyelerinin ve hazırlanan resmî evrakların ayrıntılı biçimde incelendiğini belirtti.Personel dosyaları ile proje ve uygulama denetçilerinin aylık olarak sorumlu oldukları güncel iş listelerinin de kontrol edildiğini kaydeden Adanur, şantiye denetimlerine ilişkin şunları söyledi:“Sahada tutulan şantiye defterleri ile bizim sistemdeki beton tutanaklarımız karşılaştırılır. Beton numunelerinin laboratuvar sonuçları tek tek incelenir. En önemlisi de sahada yapılan imalatların mimari, statik, elektrik ve mekanik açılardan onaylı projeye birebir uygun olup olmadığı yerinde denetlenir.”“Trabzon'un Güneye Doğru Planlı Şekilde Gelişmesi Gerekiyor”Trabzon'daki çarpık kentleşme, tarım alanlarının imara açılması, yüksek katlı yapılaşma ve kentin doğuya doğru genişlemesine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Adanur, kentin coğrafi yapısı nedeniyle sahil şeridinde sıkıştığını belirtti.Bu durumun çarpık kentleşme, yüksek katlı dikey yapılar ve tarım alanlarının imara açılması gibi kronik sorunları beraberinde getirdiğini ifade eden Adanur, Trabzon'un gelişiminde planlı kentleşmenin önemine işaret etti.Adanur, “Kentin kurtuluşu, sahili dik kesen yollarla güneye doğru açılmak ve planlı uydu kentler inşa etmektir.” dedi.Yalıncak-Çağlayan yolu aksını bu yaklaşımın somut ve başarılı bir örneği olarak gösteren Adanur, yapılaşmanın yol üzerinden şekillendiğini, sahilde yoğunlaşan yaşamın güneye yayılmasıyla kent genelindeki yoğunluğun azaltılabileceğini söyledi.Trabzon'un doğuya doğru genişlemesinin nedenlerine de değinen Adanur, değerlendirmesini şöyle tamamladı:“Kentin şu an doğuya doğru genişlemesinin temel sebebi ise batı aksındaki gelişim alanlarının tamamen bitmiş, doğu aksının da bitmek üzere olmasıdır. Bu durum, imar planlarımızın eksik ve hatalı çalışmasından kaynaklanmaktadır.” İŞ DÜNYASI
Yayınlanma: 18 Kasım 2026 - 13:36
İnşaat Mühendisi Tülay Adanur'dan Güvenli Yapılaşma Uyarısı
İnşaat Mühendisi Tülay Adanur, Türkiye'nin deprem, Karadeniz Bölgesi'nin ise heyelan riskiyle karşı karşıya bulunduğunu belirterek, güvenli yapılaşmada yapı denetiminin önemine dikkati çekti. Eski binaların denetlenmesi, Bina Kimlik Sistemi ve Trabzon'un planlı kentleşmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
İŞ DÜNYASI
18 Kasım 2026 - 13:36
İlginizi Çekebilir














