Boğaz köprüleri ve otoyollarda 6 yıl önce uygulanmaya başlayan Hızlı geçiş Sistemi HGS’de kaçak geçiş ve yanlış plakaya kesilen cezalar ile bakiye sorunlarından sonra şimdi de kurumlar arası karışıklık yaşanıyor.
Yap-işlet-Devret modeli ile Karayolları Genel Müdürlüğü'nün yanı sıra üç şirket daha yatırım maliyeti üzerinden işletme süresi boyunca köprü ve otoyollardan gelir elde ediyor. Hal böyle olunca kaçak geçişlerde de köprü ve otoyollarda sürücülerin muhatap olduğu kurum değişkenlik gösteriyor. Ancak bu değişkenlik, farkında olmayan çok sayıda sürücüyü mağdur ediyor. Özel sektör tarafından Yap-İşlet-Devret modeliyle yapılan ve sürücülerin yoğun olarak kullanıldığı iki köprü bir de tünel bulunuyor.
HER BİRİ İÇİN AYRI ŞİRKET KURULDU
İstanbul'u Yalova üzerinden Bursa ve İzmir'e bağlayan Osmangazi Köprüsü, Nurol- Özaltın-Makyol-Astaldi Yüksel-Göçay Grubu’nun sahibi olduğu Otoyol AŞ tarafından, yine İstanbul'da Avrupa’dan Asya’ya geçişte köprülü geçişte üçüncü bir alternatif sunan Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve otoyolları IC İçtaş İnşaat – Astaldi konsorsiyumu tarafından kurulan ICA tarafından, son olarak ise İstanbul’un iki yakasını deniz altından tüpler ile bağlayan Avrasya Tüneli ise Yapı Merkezi ve SK E&C şirketleri tarafından kurulan Avrasya Tüneli A.Ş. (ATAŞ) tarafından işletiliyor.
GEÇİŞ YERİNE GÖRE SORGULAMA EKRANI DEĞİŞİYOR
Söz konusu yol, köprü ve tünellerden ihlalli geçiş yapan sürücüler kaçak geçiş sorgulamasını sadece HGS üzerinden yapıyor. Oysa ki her özel işletmenin kendi sitesi üzerinden 'İhlalli Geçiş Sorgulama' ekranı bulunuyor. HGS sorgulama ekranlarına düşmeyen ya da geç düşen geçiş ihlallerinde en sağlıklı sonuçlar bu ekranlar üzerinden alınıyor.
İCRAYA KADAR GİDİYOR
Tüm HGS geçişlerine ilişkin sorgulamanın tek bir platform üzerinde toplanmamasının faturasını ise sürücüler ödüyor. HGS sistemi üzerinden sorgulama yapan ve her hangi bir borç görmeyen araç sahipleri sonradan kendilerine gelen yasal faizi eklenmiş ceza ve icra kağıdı karşısında şoke oluyor.
YÜZLERCE ŞİKAYET VAR
İntetnetteki çok sayıda platformda aynı mağduriyeti yaşamış yüzlerce sürücü olduğu görülüyor. Şikayetlerini ve mağduriyetlerini işletmecilere duyurmaya çalışan vatandaşların ortak sitemi ise; neden kendilerine ceza kesildikten sonra bilgi verilmeyip icraya kadar sürecin götürüldüğüne yönelik oluyor.
GÖRÜNMEYEN LEVHALAR
Söz konusu geçiş güzergahlarında sürücüleri bu yönde uyaran levha da ya bulunmuyor ya da ufak boyutlarda sürücülerin rahatlıkla göremeyeceği yerlere konuluyor. Özellikle Yavuz Sultan Selim Köprüsü bağlantı yollarının paralı olduğunu bilmeyen binlerce sürücü cezalı duruma düştüğünü çok sonradan katlanmış cezalar ile öğreniyor.
KİMLİĞE İKİ GÜN, PLAKAYA BİR GÜNDE SONUÇ
Özel işletmelere ait sorgulama ekranlarının alt kısmında sürücülere otoyol, köprü ve tünelleri kullandıktan sonra 15 gün içerisinde muhtelif günlerde borç olup olmadığını sorgulayın uyarısında bulunulurken, T.C. kimlik ve vergi kimlik numaraları ile yapılacak aramalarda ihlalli geçişten en az 2 gün sonra, araç plakası ile yapılacak sorgulamalar da ise 1 gün sonra sonuç verileceğine ilişkin ilginç bir bilgi yer alıyor.
4 KAT CEZA
İhlalli geçiş sonrası 15 gün içerisinde geçiş ücretinin ödenmesi durumunda ceza uygulanmıyor. 15 günden sonra yapılacak ödemelerde ise geçiş ücretine ek olarak geçiş ücretinin 4 katı ihlal cezasının ödenmesi gerekiyor. Bazı firmalar ise ihlalli geçişi bildirmek için mobil uygulamayı indirmeyi şart koşuyor.
EMSAL KARAR VAR
Karayolları Trafik Kanunu’na göre kesilen cezaların ilgili kişiye 10-15 gün içersinde tebliğ edilmesi gerekiyor. Yargıda da söz konusu mağduriyeti yaşayıp dava açan kişiler üzerinden alınmış bir de emsal karar bulunuyor.
130 BİN TL CEZA YİYEN VAR
HGS’de kesilen cezalara ilişkin son veri 2015 yılına ait. Açıklanan rakamlara göre bir yıl içerisinde kesilen ceza oranı 2.7 milyon olarak ifade ediliyor. Cezasını ödemeyip dava açılan sürücü sayısı ise on bini buluyor. Cezaların ortalaması 600 TL civarında iken rekor ise 130 bin TL olarak biliniyor.
ÖDEME TALİMATI BULUNMASI GEREKİYOR
Sorun yaşamamak için HGS ve OGS hesaplarına bağlı mevduat hesabı, kredili mevduat hesabı ya da limiti yeterli bir kredi kartı üzerinden verilmiş bir otomatik ödeme talimatının bulunması gerekiyor. Bu şekilde ihlalli geçiş halinde cezaya düşmeden bağlı hesaplardan ödemeler gerçekleştiriyor. Aksi takdirde sürekli yolculuk yapanların olası bir ceza durumuyla karşılama riski sürekli bulunuyor.
SABİT FİYAT YOK
Ücretli otoyol ve bağlantı yollarında, yüzlerce giriş ve çıkış noktası olduğu ve kullanılan mesafeye göre fatura kesildiği için, sabit bir ödeme miktarı yok. Sürücüler, giriş ve çıkış yaptıkları gişelere göre ödeme yapıyor. 2018 yılına ilişkin fiyat düzenlemesine göre, otoyollarda en düşük geçiş ücreti 2.5 lira ve en yüksek ücret 25 lira olarak belirlendi. Birinci sınıf araçlar veya otomobiller için Avrasya Tüneli 16,60 lira, Osmangazi Köprüsü 65 lira, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ise 12 lira.
Yap-işlet-Devret modeli ile Karayolları Genel Müdürlüğü'nün yanı sıra üç şirket daha yatırım maliyeti üzerinden işletme süresi boyunca köprü ve otoyollardan gelir elde ediyor. Hal böyle olunca kaçak geçişlerde de köprü ve otoyollarda sürücülerin muhatap olduğu kurum değişkenlik gösteriyor. Ancak bu değişkenlik, farkında olmayan çok sayıda sürücüyü mağdur ediyor. Özel sektör tarafından Yap-İşlet-Devret modeliyle yapılan ve sürücülerin yoğun olarak kullanıldığı iki köprü bir de tünel bulunuyor.
HER BİRİ İÇİN AYRI ŞİRKET KURULDU
İstanbul'u Yalova üzerinden Bursa ve İzmir'e bağlayan Osmangazi Köprüsü, Nurol- Özaltın-Makyol-Astaldi Yüksel-Göçay Grubu’nun sahibi olduğu Otoyol AŞ tarafından, yine İstanbul'da Avrupa’dan Asya’ya geçişte köprülü geçişte üçüncü bir alternatif sunan Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve otoyolları IC İçtaş İnşaat – Astaldi konsorsiyumu tarafından kurulan ICA tarafından, son olarak ise İstanbul’un iki yakasını deniz altından tüpler ile bağlayan Avrasya Tüneli ise Yapı Merkezi ve SK E&C şirketleri tarafından kurulan Avrasya Tüneli A.Ş. (ATAŞ) tarafından işletiliyor.
GEÇİŞ YERİNE GÖRE SORGULAMA EKRANI DEĞİŞİYOR
Söz konusu yol, köprü ve tünellerden ihlalli geçiş yapan sürücüler kaçak geçiş sorgulamasını sadece HGS üzerinden yapıyor. Oysa ki her özel işletmenin kendi sitesi üzerinden 'İhlalli Geçiş Sorgulama' ekranı bulunuyor. HGS sorgulama ekranlarına düşmeyen ya da geç düşen geçiş ihlallerinde en sağlıklı sonuçlar bu ekranlar üzerinden alınıyor.
İCRAYA KADAR GİDİYOR
Tüm HGS geçişlerine ilişkin sorgulamanın tek bir platform üzerinde toplanmamasının faturasını ise sürücüler ödüyor. HGS sistemi üzerinden sorgulama yapan ve her hangi bir borç görmeyen araç sahipleri sonradan kendilerine gelen yasal faizi eklenmiş ceza ve icra kağıdı karşısında şoke oluyor.
YÜZLERCE ŞİKAYET VAR
İntetnetteki çok sayıda platformda aynı mağduriyeti yaşamış yüzlerce sürücü olduğu görülüyor. Şikayetlerini ve mağduriyetlerini işletmecilere duyurmaya çalışan vatandaşların ortak sitemi ise; neden kendilerine ceza kesildikten sonra bilgi verilmeyip icraya kadar sürecin götürüldüğüne yönelik oluyor.
GÖRÜNMEYEN LEVHALAR
Söz konusu geçiş güzergahlarında sürücüleri bu yönde uyaran levha da ya bulunmuyor ya da ufak boyutlarda sürücülerin rahatlıkla göremeyeceği yerlere konuluyor. Özellikle Yavuz Sultan Selim Köprüsü bağlantı yollarının paralı olduğunu bilmeyen binlerce sürücü cezalı duruma düştüğünü çok sonradan katlanmış cezalar ile öğreniyor.
KİMLİĞE İKİ GÜN, PLAKAYA BİR GÜNDE SONUÇ
Özel işletmelere ait sorgulama ekranlarının alt kısmında sürücülere otoyol, köprü ve tünelleri kullandıktan sonra 15 gün içerisinde muhtelif günlerde borç olup olmadığını sorgulayın uyarısında bulunulurken, T.C. kimlik ve vergi kimlik numaraları ile yapılacak aramalarda ihlalli geçişten en az 2 gün sonra, araç plakası ile yapılacak sorgulamalar da ise 1 gün sonra sonuç verileceğine ilişkin ilginç bir bilgi yer alıyor.
4 KAT CEZA
İhlalli geçiş sonrası 15 gün içerisinde geçiş ücretinin ödenmesi durumunda ceza uygulanmıyor. 15 günden sonra yapılacak ödemelerde ise geçiş ücretine ek olarak geçiş ücretinin 4 katı ihlal cezasının ödenmesi gerekiyor. Bazı firmalar ise ihlalli geçişi bildirmek için mobil uygulamayı indirmeyi şart koşuyor.
EMSAL KARAR VAR
Karayolları Trafik Kanunu’na göre kesilen cezaların ilgili kişiye 10-15 gün içersinde tebliğ edilmesi gerekiyor. Yargıda da söz konusu mağduriyeti yaşayıp dava açan kişiler üzerinden alınmış bir de emsal karar bulunuyor.
130 BİN TL CEZA YİYEN VAR
HGS’de kesilen cezalara ilişkin son veri 2015 yılına ait. Açıklanan rakamlara göre bir yıl içerisinde kesilen ceza oranı 2.7 milyon olarak ifade ediliyor. Cezasını ödemeyip dava açılan sürücü sayısı ise on bini buluyor. Cezaların ortalaması 600 TL civarında iken rekor ise 130 bin TL olarak biliniyor.
ÖDEME TALİMATI BULUNMASI GEREKİYOR
Sorun yaşamamak için HGS ve OGS hesaplarına bağlı mevduat hesabı, kredili mevduat hesabı ya da limiti yeterli bir kredi kartı üzerinden verilmiş bir otomatik ödeme talimatının bulunması gerekiyor. Bu şekilde ihlalli geçiş halinde cezaya düşmeden bağlı hesaplardan ödemeler gerçekleştiriyor. Aksi takdirde sürekli yolculuk yapanların olası bir ceza durumuyla karşılama riski sürekli bulunuyor.
SABİT FİYAT YOK
Ücretli otoyol ve bağlantı yollarında, yüzlerce giriş ve çıkış noktası olduğu ve kullanılan mesafeye göre fatura kesildiği için, sabit bir ödeme miktarı yok. Sürücüler, giriş ve çıkış yaptıkları gişelere göre ödeme yapıyor. 2018 yılına ilişkin fiyat düzenlemesine göre, otoyollarda en düşük geçiş ücreti 2.5 lira ve en yüksek ücret 25 lira olarak belirlendi. Birinci sınıf araçlar veya otomobiller için Avrasya Tüneli 16,60 lira, Osmangazi Köprüsü 65 lira, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ise 12 lira.
